Zapewnienie dostępu do bezpiecznej i czystej wody pitnej stanowi stałe wyzwanie w Unii Europejskiej. W związku z tym, w grudniu 2020 roku przyjęto Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184, która znacząco podnosi standardy jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.

Zmiany, jakie nastąpią po wprowadzeniu ustawy w życie, dotyczą bardziej rygorystycznych wymagań dotyczących parametrów jakości wody. Nowelizacja prawa wprowadza także nowe wymagania dotyczące bakterii Legionella. Ponadto, ustawa wprowadza nowe, obowiązkowe wymogi w zakresie materiałów, z których wykonano instalacje mające kontakt z wodą pitną. Co więcej, dyrektywa wprowadza również konieczność podejścia opartego na ocenie ryzyka obejmującej cały system zaopatrzenia w wodę.

Skąd konieczność zmian?

Dyrektywa 2020/2184 zastępuje dotychczasowe, częściowo przestarzałe przepisy. Jej głównym celem jest zapewnienie, że woda jest bezpieczna do spożycia przez ludzi. Konieczność wprowadzenia zmian wynika z potrzeby dostosowania prawa do nowoczesnych technologii oraz uwzględnienia nowych zagrożeń chemicznych i mikrobiologicznych. W rezultacie nowe prawo będzie miało istotny wpływ na dostawców, zarządców budynków oraz samych konsumentów.

Przede wszystkim wprowadzone zostaną bardziej rygorystyczne zasady kontroli parametrów jakości wody, takich jak:

• mikroplastiki,
• pozostałości farmaceutyków,
• hormony,
• substancje endokrynnie czynne.

Konieczność włączenia do monitorowania nowych substancji wynika bezpośrednio ze wzrostu wiedzy naukowej i narastających problemów środowiskowych.

Kolejnym czynnikiem wymuszającym zmianę przepisów jest konieczność przejścia z tradycyjnego systemu kontroli jakości wody na model oparty na ocenie i zarządzaniu ryzykiem.

Nowe wymagania dotyczące bakterii Legionella

Obiekt priorytetowy w kontekście bakterii Legionella

Nowa ustawa wprowadza pojęcie obiektu priorytetowego w kontekście bakterii Legionella. Obiektem priorytetowym jest obiekt niemieszkalny, w którym więcej niż 50 osób dziennie jest narażonych na ryzyko związane z wodą. Do obiektów priorytetowych zaliczane są w szczególności budynki użyteczności publicznej lub przeznaczone do okresowego pobytu ludzi. W kontekście bakterii Legionella są to obiekty, w których podczas użytkowania wewnętrznych systemów wodociągowych lub związanych z nimi urządzeń jest wytwarzany aerozol wodny.
W kontekście bakterii Legionella są to:

• placówki lecznicze (szpitale, przychodnie, zakłady opieki zdrowotnej);
• obiekty przeznaczone do okresowego pobytu ludzi (hotele, pensjonaty);
• budynki użyteczności publicznej.

Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS) będą miały obowiązek prowadzenia wykazu obiektów priorytetowych. Wykaz ten będzie prowadzony w ramach konieczności stałego monitoringu wartości parametrycznie bakterii z rodzaju Legionella. Z kolei Główny Inspektorat Sanitarny będzie gromadził informację o wynikach tych kontroli.

Konieczność nadzoru i kary pieniężne

Obiekty znajdujące się w wykazie sporządzonym przez PIS będą zobowiązane do wykonywania badań jakości wody zgodnie z częstotliwością wskazaną w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Dodatkowo obiekty będą zobligowane do przekazywania wyników badań, w ściśle określonych terminach, do odpowiedniego oddziału Inspekcji Sanitarnej. Należy pamiętać, że niedopełnienie tych dwóch obowiązków będzie skutkowało karami pieniężnymi.

Podejście oparte na ocenie ryzyka a monitoring bakterii Legionella

Wprowadzenia pojęcia obiektów priorytetowych wiążę się z wprowadzanym przez dyrektywę podejścia do bezpieczeństwa wody opartego na ocenie ryzyka, które jest podstawą dla nowych wymagań dotyczących bakterii Legionella. Ustawa określa wymagania dotyczące stosowania podejścia opartego na ryzyku do bezpieczeństwa wody w całym łańcuchu dostaw wody od zasilania, poprzez pobór, uzdatnianie, magazynowanie i dystrybucję, aż do punktu poboru.

Jednym z elementów tego podejścia jest analiza oraz ocena potencjalnego ryzyka związanego z wewnętrznymi systemami wodociągowymi, takimi jak możliwość skażenia bakterią Legionella. Ocenie ryzyka podlegać będą głównie obiekty priorytetowe, do których do których zaliczane są placówki medyczne, szpitale, domy opieki, a także szkoły, przedszkola i inne obiekty oświatowe oraz miejsca o dużej rotacji ludzi, takie jak hotele, restauracje, centra handlowe, obiekty sportowe, rekreacyjne i wystawowe, a także zakłady karne oraz kempingi.

Należy również pamiętać, że ocena ryzyka powinna podlegać regularnym przeglądom, między innymi w odpowiedzi na różne zagrożenia. W kontekście bakterii Legionella, miejsca pobierania próbek ciepłej wody użytkowej mogą być wyznaczone na podstawie oceny ryzyka.

Podsumowanie

Wprowadzenie Dyrektywy 2020/2184 do polskiego prawa stanowi znaczące podniesienie standardów bezpieczeństwa wody. Zmiany koncentrujące się na podejściu opartym na ryzyku oraz szczegółowym monitorowaniu bakterii Legionella w obiektach priorytetowych, mają na celu zapewnienie konsumentom dostępu do wody bezpiecznej, najwyższej jakości. Zmiany te nakładają nowe obowiązki na dostawców wody i zarządców nieruchomości, ale przede wszystkim mają chronić zdrowie publiczne.