Prezydent RP podpisał nowelizację ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Jest to ważny moment dla bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli.

Nowe przepisy ukazały się już w Dzienniku Ustaw (Dz.U. 2026 poz. 605) i stanowią pełne wdrożenie unijnej dyrektywy 2020/2184. Ponadto kończą okres niepewności legislacyjnej i minimalizują ryzyko związane z opóźnieniami we wdrażaniu unijnych standardów. Nowa ustawa wchodzi w życie z dniem 21 maja 2026 roku.

Co zmienia nowa ustawa?

Przyjęte rozwiązania wprowadzają systemową rewolucję w podejściu do zarządzania zasobami wodnymi. Zamiast skupiać się wyłącznie na końcowej kontroli jakości wody, nowelizacja ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę wprowadza podejście oparte na ryzyku. W praktyce oznacza to obowiązek analizy zagrożeń na każdym etapie, od ujęcia wody, przez jej uzdatnianie, aż po kurek odbiorcy.

​Z perspektywy technicznej i eksploatacyjnej jest to duża zmiana i przejście na systemowy model zarządzania bezpieczeństwem wodnym oparty na analizie ryzyka. Wymusza na właścicielach obiektów i przedsiębiorstwach wodociągowych podjęcie konkretnych kroków technologicznych. Za niedopełnienie nowych obowiązków ustawa przewiduje administracyjne kary pieniężne.

Najważniejsze zmiany

1. Podejście oparte na analizie ryzyka

Zgodnie z nowym art. 4d i 4e, odpowiedzialność za jakość wody zostaje rozszerzona na cały łańcuch dostaw. Ocena ryzyka w systemach zaopatrzenia musi obejmować:

​- identyfikację zagrożeń w obszarze zasilania ujęcia wody,

​- analizę sprawności procesów uzdatniania i dystrybucji,

​- ocenę ryzyka w instalacjach wewnętrznych.

Co istotne, dostawcy wody muszą przygotować pierwsze oceny ryzyka dla obszarów zasilania ujęć do 31 grudnia 2026 roku. Z kolei oceny dotyczące całego systemu zaopatrzenia (sieci i uzdatniania) do 30 czerwca 2028 r.

​2. Bezpieczeństwo wodne

Ustawa precyzuje, że woda musi być wolna od wszelkich mikroorganizmów, pasożytów i substancji w stężeniach stanowiących potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego (zgodnie z nowym art. 4a). W związku z tym dostawcy wody muszą zastosować wszelkie środki niezbędne do zapewnienia prawidłowej jakości i bezpieczeństwa wody.

​3. Monitoring operacyjny i monitoring zgodności

Nowe przepisy wprowadzają konieczność stałego monitoringu parametrów eksploatacyjnych i jakościowych wody, które pozwolą na szybszą reakcję w przypadku wystąpienia nieprawidłowości.

Określone zostały również różnice między monitoringiem zgodności a monitoringiem operacyjnym (art. 2 pkt 1b). Monitoring operacyjny ma na celu bieżącą kontrolę parametrów procesowych. W praktyce oznacza to konieczność stosowania zaawansowanych systemów pomiarowych w celu szybkiego wykrywania odchyleń od normy. Natomiast monitoring zgodności polega na kontroli parametrów jakościowych wody, które wskazują przepisy oraz wyznacza ocena ryzyka. Ponadto dotyczy wyłącznie punktu zgodności, który ustalił dostawca wody w porozumieniu z właściwym organem nadzoru sanitarnego.

​4. Bezpieczeństwo instalacji wewnętrznych

Nowe przepisy wprost odnoszą się do stanu instalacji wewnętrznych i zagrożeń występujących wewnątrz budynków. Wprowadzono obowiązek monitorowania ryzyka związanego z instalacjami, ze szczególnym uwzględnieniem namnażania się bakterii Legionella w ciepłej wodzie użytkowej w obiektach priorytetowych.

Pojęcie obiektów priorytetowych dotyczy miejsc, w których ryzyko dla zdrowia ludzi związane z jakością wody jest szczególnie wysokie ze względu na charakter ich użytkowania lub przebywające w nich osoby. Należy podkreślić, że w myśl tej ustawy obiektem priorytetowym jest placówka wykonująca stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne (szpitalne i opiekuńcze), obiekt, który służy do okresowego pobytu ludzi, taki jak hotele, kempingi, zakłady karne czy domy rencistów. Zalicza się do nich również budynki użyteczności publicznej, w którym podczas korzystania z instalacji wodociągowej powstaje aerozol wodno-powietrzny. Właściciele i zarządcy obiektów priorytetowych mają obowiązek sporządzać ocenę ryzyka dla instalacji wewnętrznej. Muszą ją również aktualizować co najmniej co 6 lat.

Ocenę ryzyka instalacji wewnętrznych muszą również wykonywać właściciele i zarządcy budynków mieszkalnych, nie dotyczy to budynków jednorodzinnych.

W sytuacjach, gdy jakość wody nie spełnia norm to właściciel lub zarządca nieruchomości jest odpowiedzialny za ustalenie, czy pogorszenie jakości wody wynika z wadliwego działania lub zaniedbania instalacji wewnętrznej.

​5. Nowe obowiązki dla Spółdzielni i Wspólnot Mieszkaniowych

Nowelizacja ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę kładzie szczególny nacisk na odpowiedzialność właścicieli i zarządców budynków mieszkalnych. Zgodnie z nowym art. 4i ust. 7, są oni zobowiązani do przeprowadzania ogólnej analizy ryzyka związanego z wewnętrznym systemem wodociągowymi. Analiza ta musi obejmować:

• opis i schemat wewnętrznej instalacji,
• parametry techniczne urządzeń do przygotowania ciepłej wody,
• opis przewodów hydraulicznych do ciepłej wody użytkowej o objętości większej niż 3 litry poza obiegami cyrkulacyjnymi,
• pomiary temperatury wody zimnej i ciepłej w najdalej położonych punktach czerpalnych,
• charakterystykę materiałów instalacji hydraulicznej,
• proponowane miejsca punktów poboru próbek do badań jakości wody.

Wszystkie te elementy oceny ryzyka mają na celu wyeliminowanie lub zmniejszenie występowania bakterii Legionella w ciepłej wodzie użytkowej oraz stężenia ołowiu w wodzie.

Właściciele i zarządcy budynków mieszkalnych mają za zadanie nie tylko monitorować stan techniczny, ale także podejmować realne działania naprawcze w celu ochrony zdrowia mieszkańców przed zanieczyszczeniami pochodzącymi z instalacji wewnętrznej.

6. Powszechny dostęp do danych o jakości wody

Zgodnie z nowymi regulacjami, dostawcy wody są zobowiązani do udostępniania aktualnych wyników badań jakościowych w sposób zrozumiały dla przeciętnego odbiorcy. Informacje muszą obejmować nie tylko parametry fizykochemiczne i mikrobiologiczne, ale także informacje o ewentualnych odstępstwach i działaniach naprawczych.

Praktyczne działania – eliminacja bakterii Legionella i ołowiu

Jak już wspominano nowelizacja ustawy, w kontekście instalacji wewnętrzny, kładzie szczególny nacisk na kontrolę ryzyka skażenia instalacji wodnej bakterią Legionella oraz zawartości ołowiu w wodzie. W celu minimalizacji tych zagrożeń ustawa nakłada na zarządców obowiązek podejmowania konkretnych działań.

Elementem kontroli ryzyka skażenia bakterią Legionella jest regularna kontrola temperatury wody w punktach czerpalnych. Zarządcy muszą prowadzić systematyczne badania jakości wody pod kątem mikrobiologicznym, szczególnie w obiektach priorytetowych. W przypadku wykrycia przekroczeń norm, konieczne jest natychmiastowe podjęcie działań naprawczych. Do najskuteczniejszych metod należy dezynfekcja instalacji, np. poprzez zastosowanie dwutlenku chloru. Jest to skuteczny środek biobójczy który eliminuje nie tylko bakterię Legionella, ale również biofilm.

Właściciele muszą również dążyć do eliminacji ołowiu z instalacji oraz prowadzić regularny monitoring. Potwierdzeniem, że jakość wody w punktach czerpalnych jest w pełni zgodna z obowiązującymi normami sanitarnymi i bezpieczna dla zdrowia użytkowników, jest wykonywanie badań jakościowych wody w odpowiedniej częstotliwości.

Podsumowanie: Nowelizacja ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę

​Podpisanie nowelizacji to ważny krok w zapewnieniu bezpieczeństwa wodnego w Polsce. Nowe przepisy wymuszają odejście od doraźnych kontroli na rzecz stałego monitoringu i zaawansowanej analizy ryzyka. Dla dostawców oraz zarządców obiektów priorytetowych oznacza to konieczność wdrożenia nowoczesnych technologii uzdatniania i systemów nadzoru jakości wody.